سید عباس حسینی نیک روز یکشنبه در گفت وگو با خبرنگار اعزامی به فرانکفورت اظهار داشت: میشل کولمن رییس اتحادیه بین المللی ناشران در نشستی با حضور چند ناشر دانشگاهی ایران با اشاره به مساله کپی رایت و نقض حقوق مالکیت مولفان و ناشران خارجی در این کشور از واژه دزدی برای ناشران استفاده کرد که بسیار تعبیر زشتی بود.
کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری، که معمولاً به اختصار کنوانسیون برن شناخته میشود، یک معاهده بینالمللی در خصوص حق تکثیر و حق مؤلف است که اولین بار در شهر برن در سوئیس در سپتامبر سال ۱۸۸۶ (شهریور ۱۲۶۵ شمسی) تصویب شد.
وی ادامه داد: در جلسه ای دیگر با کلمن با دلیل توضیح دادیم که این تلقی درست نیست هر چند برخی از وارد کنندگان کتابهای خارجی این ذهنیت را برای او ایجاد کرده اند و باعث شدند از کلمه ای زشت استفاده شود.
حسینی نیک افزود: به کولمن توضیح دادیم در شرایط امروز تحریم های ظالمانه علیه ایران مهمترین مانع کپی رایت است در حالی که ناشران و فعالان حوزه نشر در ایران هیچ دخالتی در موضوع تحریمها ندارند و اساساً بسیاری از کنوانسیون های بین المللی در حوزه حقوق بشر توسعه علمی و فرهنگی را یک حق مسلم برای همه جوامع می دانند از این رو وضع تحریمها برای محدود کردن توسعه علمی و فرهنگی کار غیر قانونی است به هر حال اکنون تحریم ها مانع اساسی رعایت کپی رایت است.
مدیر انتشارات مجد با بیان اینکه بیش از یکصد ناشر در نمایشگاه فرانکفورت حضور دارند و در حوزههای مختلف به خصوص دانشگاهی فعال هستند، ادامه داد: این افراد در غرفه ایران شرکت کردند، ایران نیز غرفهای به این بزرگی را با هدف تعاملات داوطلبانه بین ناشران داخلی و خارجی ایجاد کرد، هرچند عضو کپی رایت نیست اما تلاش می کند این تعاملات بین المللی وجود داشته باشد.
وی با بیان اینکه تحریمها مانعی بر سر راه کپی رایت است، اظهار داشت: امسال بسیار سختگیرانه تر از سالهای قبل بود و ناشران خارجی اعلام کردند به دلیل آنکه نمی توان به خاطر تحریم ها و وضعیت بانک ها وجهی را دریافت کرد، از بستن قرارداد پرهیز می کنند، هرچند ناشران ایرانی آماده بودند داوطلبانه از منافع خود بگذرند تا موضوع کپیرایت عملی شده و رونق بگیرد.
حسینی نیک گفت: در همه کشورها الحاق به معاهده ها و کنوانسیون ها داوطلبانه است بنابراین دلیلی وجود ندارد که تصور شود کشوری که به کنوانسیون ها ملحق نمی شود در آن حوزه دارای نواقصی هست و می توان به ان کشور توهین کرد، حتی آمریکا به عنوان کشور پیشرفته در دنیا به خیلی از کنوانسیون های بین المللی مانند کنوانسیون حقوق کودک یا کنوانسیون حقوق بشر بین المللی نپیوسته و عضو نشده بنابراین نمی توان به ملت آمریکا توهین کرد و گفت شما ضد حقوق بشر و حقوق کودک هستید.
وی اظهار داشت: آمریکا در حدود یکصد سال عضو کنوانسیون برن نبود بعبارتی، عضویت آن با تأخیر انجام شده اما آیا می توان در این کشور توهین کرد و گفت شما دزد هستید، وقتی کشورها به یک وضعیت مناسبی رسیدند و مصلحت دیدند خود به کنوانسیون ها می پیوندند بنابراین عدم الحاق ایران به کنوانسیون برن دلیلی برای توهین به ملت ایران نخواهد بود.
** ایران جزو نخستین کشورهای منطقه است که صاحب قانون کپی رایت در داخل شده است
حسینی نیک با بیان اینکه ایران جزو اولین کشورهای منطقه خاورمیانه است که صاحب قانون کپی رایت در داخل شده، خاطرنشان کرد: این قانون همان قانون حمایت از حقوق مولفان مصنفان و هنرمندان است که سال ۱۳۴۸ یعنی حدود ۵۰ سال پیش تصویب شد، موضوعی که بی سابقه در منطقه بوده و هیچ کشوری قبل از ایران انونی به این انسجام نداشته بنابراین ما کشور عقب مانده ای نیستیم و دارای قانون هستیم.
به گفته بازرس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، قانون اساسی در دوران مشروطه جزو اولین قوانین در منطقه است، ممکن است بعضی کشورها در حوزه خلیج فارس عضو کنوانسیون برن شده باشند اما اینها قبل از آن هیچ قانونی نداشتند چون تولید علم نداشتند.
وی با بیان اینکه در ایران تولید علم و فرهنگ داشته ایم، گفت: نباید اینها نادیده گرفته شود، ۵۰ سال پیش این قانون در ایران تصویب شد که دقیقاً بر اساس کنوانسیون برن و اصلاحیه استکهلم کنوانسیون برن و کاملاً مطابق قواعد بین المللی است، هرچند فقط یک ماده از این قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان حکم کرده از آثار یا حقوق مادی آثاری حمایت می کند که برای نخستین بار در ایران منتشر شدند.
حسینی نیک اضافه کرد: این استراتژی مهمی است یعنی ما دارای این قانون هستیم اما با این شرط که ناشران خارجی باید آثارشان را یا اولین بار در ایران منتشر کنند تا مورد حمایت قرار گیرند و یا همزمان با کشورهای خود و دیگر کشورها در ایران هم منتشر کنند امروز این مرسوم هست که برای حمایت از کتاب خاستگاه آن متعدد شود یعنی یک کتاب در یکجا منتشر شود اما در داخل کتاب اسم کشوری دیگر را بعنوان محل انتشار ثبت می کنند.
مدیر انتشارات مجد ادامه داد: بسیاری از کشورها خاستگاه کتاب را با هدف حمایت بیشتر متعدد می کنند بنابراین میشود ناشران داخلی با ناشران معتبر خارجی ارتباط داشته باشند بنابراین صاحب قانون مترقی هستیم، قانون ما این پیشبینی را هم کرده که این آثار اگر در ایران به طور همزمان با کشورهای دیگر منتشر شود مورد حمایت قرار گیرد و این جرو افتخارات این قانون است.
وی اضافه کر: مهمترین دلیل این شرط نیز این است که علم به طور همزمان که در دنیا تولید می شود در ایران هم وارد شود، بنابراین این خدمت قانونگذار به کشور است. اینکه هیچ مسئولی در وزارت ارشاد و صنف به ان توجه میکنند اطلاعی ندام، اما می شود آن را به عنوان یک امتیاز تلقی کرد و نگفت که عضو کپیرایت نیستیم.
** وضع کتابهای خارجی خوب نیست
حسینی نیک با بیان اینکه به کلمن اعلام شد راهکارهای خوبی برای طی این مسیر وجود دارد و باید مذاکره کنیم، افزود: قرار شد کارگروهی متشکل از اتحادیه ناشران تهران و اتحادیه ناشران بین المللی تشکیل تا راه های بهتر شدن وضعیت کتابهای خارجی در ایران بررسی شود چون امروز وضعیت کتاب های خارجی در ایران خوب نیست، قیمت کتابهای خارجی در ایران بیش از ۱۰ برابر قیمت آن است که این مهمترین مانع است، در حالیکه پیوست کنوانسیون برن در سال ۱۹۶۷ تصویب شده کاملا ً تاکید دارد که باید در کشورهای در حال توسعه قیمت کتاب خارجی به قیمت عرفی کشور مقصد منتشر شود که این الزامات کنوانسیون است کشورهای عضو باید آن را انجام دهند.
به گفته وی، اولین تهدید قیمت است دوم اینکه این کتاب ها با تأخیر چند ساله وارد ایران میشود که این خسارت به حوزه علم است
بازرس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران ادامه داد: کتابهای خارجی وقتی منتشر میشود قیمت بالایی دارند و تخفیف کمتری به واردکنندگان داده میشود، بنابراین صرفه اقتصادی برای وارد کننده و جامعه متضرر میشود هرچند بعد از ورود به ایران هم ضعیف توزیع میشود به دلیل اینکه شبکه توزیع کتاب های خارجی ضعیف است اینها همه دلایلی است که باید ما وضعیت کتابهای خارجی و ناشران بین المللی را ساماندهی کنیم.
وی اظهار امیدواری کرد، نتیجه مناسبی حاصل شود تا بتوانیم با اتحادیه جهانی ناشران مذاکره کنیم، نشر ایران را بشناسانیم و وضعیت شرایط موجود را بیان کنیم.
شصت ونهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب فرانکفورت از ۱۱ تا ۱۵ اکتبر ۲۰۱۷ ( ۱۹ تا ۲۳ مهر) برگزار میشود.
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان