تجارت: بورس یکی از ظرفیت های مهم اقتصاد است که می تواند بر تمامی بخشهای تولید، کشاورزی و خدمات اثر بگذارد. اما آنچه بورس را هیجانی میکند، سرمایه هایی است که در این بخش وارد می شود و سرمایه گذارانی که انتظار دارند همیشه روند رو به رشد و سود را از این بخش بدست بیاورند. البته اشکال بورس در کشور ما این است که مانند بسیاری از بخشها با نگاه تخصصی به آن ورود نمی کنند. همین امر باعث شده تا افراد بسیاری بدون داشتن تخصص و تجربه، یک باره به این بازار هجوم بیاورند و نه تنها خودشان را دچار چالش کنند، بلکه دیگر بخشها را نیز درگیر کنند و حتی کار بجایی می رسد که مجلس و دولت بجان هم می افتند و کار تا طرح سوال از رییس جمهور و استیضاح وزیر اقتصاد پیش می رود. با نگاهی به گذشته متوجه می شویم که شاخص بورس در مدت کوتاهی از ۷۰ هزار واحد به ۷۰۰ هزار واحد رسید و پس از آن از یک میلیون و دومیلیون گذشت. صعودی که نه تنها باعث تعجب شده بود بلکه بارها از سوی مسوولان نسبت به آن هشدار داده شد و حتی فرماندهان ناجا که پیش بینی می کردند روزی فرا خواهد رسید که معترضان بورسی در کف خیابان جنجال آفرین می شوند، از فعالان تازه کار بورس تقاضا می کردند بدون مشورت اقدام به خرید نکنند. اما به هر صورت گوش شنوایی نبود و همانطور که امروز خریداران سکه، خودرو، دلار و… مزه تلخ زیان را تجربه می کنند، معامله کنندگان بورس نیز زیان می کنند.
هورا کشیدن برای خریداران
آنچه باعث اعتراض شده، صحنهگردانی در بورس بود، به نوعی که هنگام اوج گیری شدید بورس، هر کس که تریبونی در اختیار داشت، از بورس به عنوان ظرفیتی تاثیرگذار در اقتصاد یاد می کرد. اگرچه دولتمردان به ویژه حسن روحانی بارها از بورس تعریف و تمجید کرده بود، اما یادمان نمی رود که همین نمایندگان مجلس یازدهم در گذشته تا چه اندازه از رشد بورس ذوق زده شده بودند اما امروز به منتقدان تبدیل شده و ژست کارشناسانه و حق به جانب می گیرند و در این بین دولت را مقصر می شمرند و مانند همیشه از ادبیات من نبودم، سواستفاده می کنند.
مشوق های دولتی
در شرایطی که بورس یک باره به سوی افزایش شاخص خیز برداشت، دولت با استفاده از ابزارهایی که در اختیار داشت به آتش اشتیاق بورسی دمید و حسن روحانی از ادبیات خاصی برای گرم کردن تنور بورس استفاده کرد، به نوعی که در گام اول سهام شرکتهای شستا را با وجود مخالفت گسترده کارگران که خود را مالک تامین اجتماعی می دانند، به بازار عرضه کرد که با قیمت مناسبی فروخته شد و شاخص را تکان قابل توجهی داد. از سوی دیگر عرضههای اولیه و صندوقهای پالایشی صورت گرفت که در مرحله اول باز هم باعث رونق بورس شد. همچنین فشار به بانکها برای عرضه سهام نیز بخش دیگری از رونق بازار سرمایه شد. تا آنکه دولت برای عرضه جدید، تخفیفات گذشته را اعمال نکرد و برخی وعدهها و اتفاقات در حاشیه فروش این سهام به دلیل ناهماهنگیهای میان وزارتخانهها و سازمان بورس، کار را سختتر کرد و بهانهای شد تا بازار از نقطه اوج خود یعنی شاخص دو میلیون و ۱۰۰ هزار واحدی به میانه کانال یک میلیون واحد عقب نشینی کند تا با تلخ ترین ادبیات به سهامداران تفهیم شود که باید مزه تلخ زیان را بچشند. از آن پس گاهی روند صعودی و بیشتر روند نزولی شاخص به چشم می خورد تا آنکه بورس در آستانه سقوط به زیر یک میلیون قرار گرفته است. این در حالی که اخبار ناگواری مبنی بر روند نزولی و زیاندهی جدی صندوق پالایش یکم شنیده می شود و ارزش این سهم همچنان با تداوم افت مواجه شده است.
کوچ نقدینگی از بازار سرمایه
از هنگامی که ترامپ در انتخابات شکست خورد، آمدن بایدن نوید بازگشت دوباره آمریکا به برجام و برداشتن تحریم ها را در اقتصاد ایران مطرح کرد. این اظهارات باعث شد تا تمامی بازارها از جمله دلار روند کاهشی در پیش بگیرد. کاهش تورم انتظاری باعث شد تا مردم به فکر حفظ نقدینگی بیفتند که نتیجه آن افزایش ۴۰ درصدی سپرده گذاری بانکها بوده و در نتیجه حفظ نقدینگی بر خریدهای احساسی پیشی گرفته است. اتفاقی که در بازار سرمایه نیز به چشم می خورد و سهامداران عمده به ویژه شرکتهای بزرگ و حتی دولتی ها، با عرضه سهام در بورس، سعی کردند قبل از سقوط قیمت ها، سهام خود را به قیمت مناسب بفروشند و مانند واسطه ها منتظر شوک دوباره بازار بمانند.
تبعات کاهش قیمت دلار
اگرچه روند کاهشی قیمت دلار تمامی سفته بازان را نگران کرده بود، اما بازی های مجلس یازدهم با ارز ۴۲۰۰ تومانی و بدنبال آن اظهارنظرهای رییس جمهور مبنی بر کاهش قیمت دلار تا سطح ۱۵ هزار تومان، شوک دیگری به بازار وارد کرد. حسن روحانی با اشاره به اینکه آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران میتواند منجر به کاهش نرخ ارز به سطح ۱۵ تا ۱۶ هزار تومانی شود، بسیاری را نگران اعمال سیاستهای دستوری آن هم در ماههای پایانی دولت وی کرد؛ به نحوی که نه تنها بازار سرمایه به این اظهارنظر بدون پشتوانه واکنش نشان داد، بلکه تجار و بازرگانان نیز مجدد نگران اعمال قیمتگذاری دستوری در بازار ارز و فشرده شدن فنر قیمتی شدند.
مجلس و بورس
یکی از بخشهای نقش آفرین در مدیریت بازار سرمایه، مجلس شورای اسلامی است. پس از اظهار نظرهای نمایندگان در قالب مصاحبه، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی عنوان کرده که در آخرین جلسه با رئیس قوه قضائیه، گزارش تخلفات در بازار سرمایه را ارائه کرده و آیتالله رئیسی، خواستار تهیه گزارشی مستند از زیانهای وارد شده به مردم شدند. قاضی زاده هاشمی در این نامه، به دعوت و فراخوان عمومی دولت از جمله رئیس جمهور و وزرای نفت، اقتصاد و شرکتهای دولتی برای حضور مردم در بورس اشاره کرده و این فراخوانها را عامل حبابی شدن بورس و افزایش غیرواقعی سهام دانسته است. نایب رییس مجلس اعلام کرده که پس از شروع ریزش بزرگ بازار، باز هم برخی مقامات دولتی با طراحی ادعاهای حمایت عاجل و مستمر از بازار سرمایه، امید به بازگشت بازار به روزهای متعادل را نوید دادند و با عرضههای سنگین سهام، سقوط هر چه بیشتر و تشدید سلب اعتماد و سرخوردگی سهامداران را رقم زدهاند.
حاشیه های ادامه دار
یکی از کسانی که می بایست پاسخگوی این وضعیت بورس باشد، رییس سازمان بورس و دیگری وزیر اقتصاد است. اما در حالی که پایگاه خبری سازمان بورس درست در زمانی که رئیس سازمان بورس در جلسه با اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس به سر میبرد، نامه استعفای حسن قالیباف اصل را منتشر کرد، وی پس از خروج از جلسه کمیسیون استعفایش را تکذیب کرد. وی افزود: شاید مرا برکنار کنند، اما استعفا ندادهام.رئیس سازمان بورس اوراق بهادار تهران افزود: اطلاع ندارم که چه کسی با چه هدفی این خبر را منتشر کرده است. با این وصف سیاوش وکیلی، مدیر روابط عمومی سازمان بورس اعلام کرد: خبر استعفای دکتر حسن قالیباف اصل از پست ریاست سازمان بورس درست است و در تارنمای رسمی سازمان بورس منتشر شده است.
سرگردانی مردم
در حالی که مردم در انتظار ساماندهی مدیریت بازار سرمایه هستند، بین رییس و مدیر روابط عمومی سازمان بورس اختلاف نظر عجیبی وجود دارد و معلوم نیست در این سازمان چه خبر است. سازمانی که در اعلام یک خبر هماهنگ نیست ، چگونه می تواند برای بازار سرمایه کشور تصمیم گیری کنید و این بار سنگین را به مقصد برساند.
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان
