اقتصاد ایران درگیر بزرگترین معضل یعنی تورم است. از یک سو مراکز رسمی عددهای پایینی در مورد تورم ایران اعلام می کنند و از سوی دیگر مردم با سفره های خالی عددهای بزرگی را لمس می کنند. با این وصف شاهد اظهارات متناقض مسوولان به ویژه رییس کل بانک مرکزی هستیم. اما عبدالناصر همتی در برنامه گفتگوی ویژه خبری مطالبی در خصوص وضعیت اقتصاد ایران و توان برابری با آن مطرح کرد که در قابل تامل است.
تورم نیازمند ریشه یابی
رییس کل بانک مرکزی با بیان اینکه بحث تورم یک بحث مهم و ساختاری در کشور است، گفت: در مقاطعی شوک هایی ایجاد می شود و باید ببینیم ریشه تورم کجاست. ریشه تورم چند دهه است و در واقع میانگین بلندمدت ما ۲۰ درصد بوده و این میزان امروز کف تورمی است.رییس کل بانک مرکزی اظهارداشت: این موضوع تنها به سیاست های پولی بر نمیگردد و دو ناترازی مهم داریم که اگر حل نشود تورم ریشه کن نمی شود.
ضعف صادرات غیر نفتی
همتی در ادامه توضیحاتش گفت: ناترازی اول این است که واردات باید با صادرات غیرنفتی تراز شود و زمانی که تراز نمی شود مجبور می شوید از ذخایر ارزی بانک مرکزی مصرف کنید که باعث تورم می شود. این در حالی است که رییس کل به واقعیت های اسفبار تولید در کشور ما اشاره نکرد. چگونه در کشوری که هیچ یک از تولیداتش نمی تواند رضایت استاندارد را بدست بیاورد، خدمات پس از فروش مناسبی وجود ندارد، فریاد مصرف کننده از کالای بی کیفیت به آسمان بلند است، قیمت نهایی از نمونه مشابه خارجی گرانتر تمام می شود، سومدیریت تولید را به ورشکستگی کشیده، بهره بالای بانکی بنگاههای اقتصادی را ورشکست کرده، فرهنگ سفته بازی و دلالی با استقبال رو به رو می شود و موارد بسیار دیگری وجود دارد که باعث دلسردی تولیدکننده و کارآفرین می شود.
نابرابری درآمدغیر نفتی با هزینه ها
آقای رییس کل با اعلام اینکه ناترازی دوم برای بودجه دولت است گفت: اصل بر این است که درآمدهای غیرنفتی باید با هزینه ها برابر باشد. این توقع نیز بالاست. در شرایطی که نجومی بگیری معضل اصلی کشور است، با دولتی فربه رو به رو هستیم که کارآیی پایینی دارد، بیش از ۸۷ هزار طرح نیمه تمام در کشور وجود دارد که ۷۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی برای پایان دادن به آن نیاز است. معضل هیات مدیره های ناکارآمد، مشاوران ناتوان، زیرمیز بگیران و دهها هزار مواجب بگیری که وجودشان هیچ فایده ای ندارد، تنها بخشی از دلایل هزینه های جاری کشور است. آقای رییس کل پاسخ دهد که با کدام درآمد غیرنفتی می توان این هزینه های بی فایده را پوشش داد؟
اصرار بیهوده بر تثبیت نرخ ارز
همتی با تاکید بر اینکه اگر مسئله اصلی را در اقتصاد نتوانیم حل کنیم در کوتاه مدت می توان با سیاست پولی جلوی نوسانات را گرفت گفت: حکمرانی اقتصادی ما غلط است و با این روش در سال های متعدد که با تثبیت نرخ ارز بتوانیم نرخ ارز را کنترل کنیم، اگر این لنگر از دست ما خارج شود تورم ایجاد می شود. در امسال و سال قبل شوک تحریم و کرونا را داشتیم. درآمدهای ارزی کشور به شدت کاهش پیدا کرد و با پدیده پولی مواجه شدیم. بنابراین نقدینگی انباشت شده سال های گذشته شوک انتظارات منفی در جامعه ایجاد می کند و سپس بالفعل می شود.
اصرار بر هدفگذاری تورمی
یکی از مهمترین مواردی که در کشور ما به شوخی شبیه است، پیش بینی است که نمونه آن را در تورم شاهد هستیم. همتی درباره هدفگذاری تورمی گفت: هدفگذاری ما این بود که مجموعه سیاستها را خواستیم به این سمت ببریم. ما گفتیم حداقل به هسته سخت نزدیک کنیم و تقریبا اردیبهشت ۹۹ بود که تا پایان اردیبهشت امسال پیش بینی شد. کرونا درآمدهای ارزی دولت را دچار شوک کرد و دوم اینکه در فشار حداکثری افتاد. ما نرخ ارز را در تورم هدف ۱۷ هزار تومان گذاشته بودیم که به ۳۳ هزار تومان رسید، ولی الان کنترل شد و رسید به ۲۰ هزار تومان.رییس کل بانک مرکزی افزود: اواخر سال گذشته فعل و انفعالاتی باعث افزایش یکباره قیمت کالاهای اساسی شد و ما از دی ماه بعد در حال کنترل بودیم که بعد از آن به خاطر کالاهای اساسی باعث شد نرخ ها بالا برود. ما در سال هایی ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد داشتیم ولی تورم ۳۰ تا ۳۵ درصد بود و ما امسال درآمد نفت و گاز نسبت به میانگین سال های گذشته تقریبا ۸۰ درصد کاهش پیدا کرد؛ بنابراین وقتی در بودجه وقتی نتوانیم آن را تامین کنیم، از ۲۹ واحد درصد رشد پایه پولی سال گذشته ۲۷ درصد از محل خالص دارایی های خارجی بانک مرکزی می شود که ناشی از تبدیل دارایی های ارزی خارجی به ریال بود.همتی خاطرنشان کرد: برای سال جاری ظرف دو هفته آینده هدفگذاری تورمی تعدیل می شود و بزودی اعلام خواهیم کرد. وظیفه مجموعه دولت و مجلس این است که ناترازی بودجه باید حل شود و بانک مرکزی به تنهایی نمی تواند و سیاست کلان اقتصادی کشور است و صادرات غیرنفتی باید افزایش یابد و واردات کمتر شود تا تراز اتفاق بیفتد. از سویی، هزینههای دولت اولا نباید بالا برود و درآمدها باید به سمت مالیات و فروش اموال و داراییها باشد.
اظهارات بی پشتوانه
اینکه رییس کل از اشکالات بگوید و راهکار ندهد، جای تاسف و البته تعجب دارد. از انجا که اظهارات همتی به هیچ عنوان محقق نمی شود و عوامل تورم زا همچنان وجود دارد، پیش بینی می شود تورم روند افزایشی داشته باشد. دلیل اثبات این ادعا ارقامی است که از سوی پژوهشکده آمار اعلام شده است. پژوهشکده آمار تورم نیمه اول سال جاری را در سه سناریوی بدبینانه افزایش تورم تا ۴۸.۵ درصد، خوشبینانه تا ۳۹.۱ درصد و حد وسط این دو حالت تا ۴۲.۵ درصد پیش بینی کرد. بنابر این باید منتظر جهش تورم در ماههای باقیمانده این دولت باشیم و بدتر اینکه دولت آینده با تورمی وحشتناک دست به گریبان خواهد بود، تورمی که تاوانش را مردم باید بپردازند. چشم انداز آینده نشان می دهد که هیچ جهش چشمگیری در صادرات غیر نفتی نخواهیم داشت و تنها باید به صادرات نفتی دلخوش کنیم که آن هم با محدودیت بودجه ای رو به رو است. به نوعی که دولت حق ندارد از فروش نفت برداشت کند مگر آنکه همانند سالهای گذشته با شعار کاهش وابستگی بودجه به نفت خداحافظی کنیم و بار دیگر دست نیاز به درآمدهای نفتی دراز کنیم.
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان
