اسکناس : آمار بانک مرکزی درباره چکهای برگشتی در دی ماه سال جاری نشان میدهد که در این ماه حدود ۵۵۳ هزار فقره چک برگشت خورده که از نظر تعداد و مبلغ معادل ۱.۶ و ۱۹.۶ درصد افزایش داشته است. به گزارش «اسکناس»، دامنه استفاده از چک در اقتصاد ایران بسیار گسترده و متنوع است، به طوری که تقریبا میتوان گفت که راهاندازی و انجام فعالیتهای اقتصادی بدون داشتن دسته چک بانکی غیرممکن به نظر میرسد. چک به مرور زمان جایگاهی بیش از ابزار نقل و انتقال در مبادلات پولی را عهدهدار شد و وظایف ابزارهایی دیگر مانند سفته را نیز برعهده گرفت، به طوریکه چک به ابزاری برای تضمین حسن اجرای قراردادها و دادوستدها یا خرید مدتدار و اقساطی بدل شد. چک بهعنوان یکی از ابزارهای شناخته شده و معتبر در نظام پرداخت نقش قابلتوجهی در تسویه مبادلات خرد و کلان ایفا میکند. طی دو دهه اخیر به دلیل گسترش ابزار تجهیزات پرداخت الکترونیکی و توسعه سامانههای پرداخت جدید، تراکنشهای بانکی به سمت استفاده از سامانهها و ابزارهای الکترونیکی رفته است و به مرور زمان این ابزارهای جدید جایگزین ابزارهای سنتی مانند اسکناس و چک شد. با این وجود نقش کلیدی و اهمیت کارکرد و امتیاز چک بهخصوص جایگاه اعتباری چک در مبادلات باعث شده تا این ابزار همچنان از مهمترین ابزارهای نظام پرداخت کشور به شمار برود. این نقش کلیدی باعث شده تا آمار مربوط به این ابزار پرداخت از مدتها قبل منتشر شود. آمار مربوط به معاملات چک تا آذرماه سال ۹۳ در شاخصهای ماهانه اقتصادی منتشر میشد. پس از سال ۹۵ با راهاندازی سامانه چکاوک از سوی بانک مرکزی، آمار چکهای مبادلهای از طریق سایت بانک مرکزی منتشر میشود. این سامانه بهمنظور تسهیل انتقال اطلاعات چک و تسویه بینبانکی راهاندازی شد و کاهش مدت زمان تسویه بینبانکی، اعمال نظارت متمرکز توسط بانک مرکزی بر جریان گردش وجوه و اعمال کنترلهای قانونی و مقرراتی از نتایج عملیاتی شدن این سامانه است. اما تازهترین آماری که بانک مرکزی از جریان مبادلات چک منتشر کرده است، نشان میدهد که در دیماه سال جاری بیش از ۶.۵ میلیون فقره چک به ارزشی بالغ بر ۲۶۹ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان مبادله شده است که از نظر تعداد و مبلغ به ترتیب ۰.۲ و ۴.۴ درصد نسبت به آذر ماه افزایش دارد. از سوی دیگر، حدود ۶ میلیون فقره با ارزشی حدود ۲۳۹ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان از چکهای مبادلهای وصول شده است که از نظر تعداد و مبلغ به ترتیب ۰.۱ و ۲.۸ درصد افزایش دارد. در کنار چکهای وصولی حدود ۵۵۳ هزار فقره چک هم برگشت خورده که از نظر تعداد و مبلغ چکهای برگشتی به ترتیب با ۱.۶ و ۱۹.۶ درصد افزایش داشته است. همچنین در این مدت، در استان تهران حدود ۲.۱ میلیون فقره چک با ارزشی معادل ۱۳۸ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان مبادله شده که بیانگر صدرنشینی استان تهران در مبادله چک در سطح کشور است. چکهای وصول شده در تهران بیش از ۱.۹ میلیون فقره به ارزشی حدود ۱۲۴ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان و چکهای برگشتی حدود ۱۵۷ هزار فقره به ارزشی بیش از ۱۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان گزارش شده است. البته، نسبت چکهای برگشتی به مبادلهای از ۸ درصد در دی ماه سال گذشته به ۸.۵ درصد در دی ماه امسال رسیده که ۰.۵ درصد افزایش داشته است. از سوی دیگر، از کل تعداد و مبلغ چکهای مبادله شده ۹۲ و ۸۸.۹ درصد وصولی و ۸ و ۱۱.۱ درصد برگشت داده شده است. علاوه بر این، در دی ماه امسال حدود ۵۳۴ هـزار فقـره چـک بـه ارزشی حدود ۲۷ هزار میلیـارد تومان به دلایل کسری یـا فقـدان موجـودی برگشـت خورده است که درواقـع از نظـر تعـداد ۹۶.۶ و از نظر ارزش نیز ۸۸.۴ درصد از کل چکهای برگشتی به دلایل کسری یا فقدان موجودی بوده است. از سوی دیگر، در استان تهران حدود ۱۵۰ هزار فقره چک به ارزشی حدود ۱۰ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان به دلایل کسری یا فقدان موجودی برگشت داده شده که در استان تهران از نظر تعداد ۹۵.۵ و از نظر مبلغ نیز ۷۷ درصد چکهای برگشتی به دلایل کسری یا فقدان موجودی به کل چکهای برگشتی بوده است. همچنین، در این ماه در کل کشور بیش از ۶.۴ میلیون فقره وصول شده که از این تعداد حدود ۶ میلیون فقره عادی و بالغ بر ۰.۴ میلیون فقره رمزدار بوده است؛ بنابراین در کل کشور ۹۲.۹ درصد از کل چکهای وصولی را چکهای عادی و ۷.۱ درصد را چکهای رمزدار تشکیل میدهند. از نظر مبلغی نیز، از بیش از ۵۳۰ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان چکهای وصولی در کل کشور، بالغ بر ۲۳۹ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان برای چکهای عادی و حدود ۲۹۱ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان خاص چکهای رمزدار بوده است. بر این اساس، در کل کشور ۴۵.۱ درصد از کل مبلغ چکهای وصولی را چکهای عادی و ۵۴.۹ درصد دیگر را چکهای رمزدار به خود اختصاص دادهاند. طبق این گزارش، در دی ماه امسال در کـل کشـور حدود ۴۵۵ هـزار فقـره چـک رمـزدار بـه ارزشـی حدود ۲۹۱ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان وصول شده که نسبت به ماه قبل از نظر تعداد ۰.۶ درصد کاهش و از لحاظ مبلغ نیز ۵۳.۲ درصد افزایش داشته است. اما در ماه مورد بررسی، در استان تهران بیش از ۱۵۳ هزار فقـره چـک رمـزدار بـه ارزشـی بیش از ۲۳۱ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان وصول شد که در این ماه، ۵۰.۷ درصد از تعداد چکهای رمزدار وصولی در سه استان تهـران (۳۳.۷ درصـد)، اصفهان (۹.۱ درصد) و خراسان رضوی (۷.۹ درصد) وصول شده است که بیشترین سهم را در مقایسه با سایر استانها دارا بودهاند. همچنــین، ۸۵.۲ درصــد از ارزش چــکهــای فــوق در اســتانهــای تهــران (۷۹.۴ درصــد)، اصفهان ( ۳.۱ درصد) و خراسان رضوی ( ۲.۷ درصد) وصول شده است.
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان
