اسکناس : قیمت سکه تمام طرح جدید طی معاملات بازار سرمایه در حالی از ۱۷ میلیون تومان گذر کرده و کارشناسان اقتصادی این اتفاق را ناشی از نوسان نرخ ارز میدانند که بانک مرکزی مدعی است با بهکارگیری ابزارهای در اختیار و در عین حال با رعایت اقتضائات اقتصادی کشور، آثار و تبعات منفی تحولات نرخ ارز را در سطح کلان به حداقل برساند؛ این درحالی است که به نظر میرسد افزایش نرخ ارز دیر یا زود اتفاق میافتاد و امکان کنترل بیشتر از این هم وجود ندارد و قیمت ارز خود را با قیمتهای جدید تعدیل میکند و ادعای دولت مبنیبر مهار تورم آن هم در شرایطی که مردم هرروزه شاهد افزایش قیمت برخی اقلام در سد خرید خود هستند، هم نمیتواند محلی از اعراب داشته باشد. در یک سال گذشته برای کنترل بازار، اخباری مثل مذاکره برای آزادسازی هفت میلیارد دلار بلوکه شده در کره جنوبی زیاد منتشر شده است. مطمئنا چنین اخباری هر بازاری را تحت تاثیر قرار میدهد اما بیثباتی و عدم تحقق برخی اخبار بیشترین ضرر را به بازار میرساند. از سوی دیگر، کنترل قیمت ارز متغیری نیست که بانک مرکزی همیشه امکان اجرای آن را داشته باشد چراکه به دلایلی از جمله اعمال تحریمها، توان ارزآوری کشور محدود شده و دسترسی به همان مقدار ارزی که تحصیل شده، نیز سخت است از اینرو قدرت ارزی بانک مرکزی مانند گذشته نیست. علاوه بر این، ممکن است براساس تحولات سیاسی و اقتصادی انتظارات مردم نسبت به نرخهای آینده ارز تغییر کند. در این صورت از یک جایی به بعد، امکان مهار رشد نرخها وجود نخواهد داشت و دیدیم که در یک ماه گذشته قیمت ارز رشد ۱۵ تا ۲۰ درصدی را تجربه کرد و این میزان افزایش نسبت به ابتدای سال به بیش از ۳۰ درصد هم میرسد. این در حالی است که در روزهای گذشته هم شاهد افزایش محسوس در قیمت ارز و سکه بودیم؛ تا جایی که به دنبال افزایش بیش از یک درصدی قیمت گواهی سکه در معاملات بازار سرمایه، بازار آزاد سکه و طلا نیز واکنش نشان داده و متاثر از پیشقدمی بورس، قیمت سکه را به ۱۷ میلیون تومان رساند؛ در رابطه با علت این افزایش قیمتها، نادر بذرافشان- رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران- در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: بخش عمدهای از این افزایش قیمتها در بازار سکه به سبب نوسان نرخ ارز در بازار داخل است که قیمت اوراق سکه نیز با پیشبینی همین افزایش نرخ ارز بالا رفت. بخش محدودی نیز به سبب خبرهای سیاسی- اقتصادی در سطح دنیاست. وی تصریح کرد: نکته مهم این است که بازار همچنان بدون تقاضاست و این التهابها و افزایش قیمتها هیچ تاثیری در تقاضا نداشته و بازار همچنان روند متعادل همیشگی خود را طی کرد.
تبعات افزایش نرخ ارز در سیاستهای مهار تورم
در این راستا محمدعلی دهقان دهنوی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با ایلنا درباره تبعات افزایش نرخ ارز در سیاستهای مهار تورم و رشد تورم ناشی از افزایش نرخ دلار اظهار کرد: درباره اثرات افزایش نرخ ارز موضوع مهمی که باید به آن توجه داشته باشیم این است که ریشه ایجاد تورم رشد بیرویه نقدینگی بوده که خود را در افزایش قیمتها نشان میدهد. در کنار آن باید توجهی به شرایط کشورمان هم داشته باشیم، از آنجایی که دولت بهصورت تاریخی، بزرگترین عرضهکننده ارز در بازار است، میتواند نرخ ارز را که به نوعی یکی از قیمتهای اقتصاد است، کنترل و سرکوب کند. لیکن طی سالهای اخیر این رویه تاریخی مخدوش شده است. وقتی گفته میشود رشد نقدینگی باعث افزایش قیمتها میشود در واقع کاهش ارزش پول ملی هم یکی از نرخهای است که این رشد بیرویه نقدینگی آن را متاثر میسازد ولی تا زمانی که دولت – به معنای بانک مرکزی- بتواند از طریق مدیریت انتظارات و عرضه ارز کافی به بازار از افزایش نرخ ارز جلوگیری کند، این تاثیرگذاری بهطور کامل رخ نمی دهد. در چنین شرایطی میتوان با استفاده از کنترل نرخ ارز، بخشی از اثر تورمزایی رشد نقدینگی را خنثی کرد یعنی اگر مثلا نقدینگی رشد ۴۰ درصدی را داشت، میزان افزایش نرخ تورم ۲۰ درصد باشد.
دَررفتن فنر ارزی دیر یا زود اتفاق میافتاد
معاون اسبق وزارت اقتصاد ادامه داد: البته اینکه نرخ رشد نقدینگی و نرخ تورم افزایش یک به یک نداشته باشند، دلایل متعددی دارد که یکی از دلایل میتواند جذب بخشی از نقدینگی در بازار داراییها باشد اما در کشورمان یکی از مهمترین دلایل، موضوع کنترل قیمت ارز است. دهقان دهنوی گفت: در واقع دَررفتن فنر ارزی دیر یا زود اتفاق میافتاد و امکان کنترل بیشتر از این هم وجود ندارد و قیمت ارز خود را با قیمتهای جدید تعدیل میکند. اما درباره اینکه این افزایش قیمت ارز اثر تورمی دارد یا خیر؟ باید توجه داشته باشیم که تقریبا هزینه تمامشده کلیه کالا و خدمات به صورت مستقیم و غیرمستقیم به نرخ ارز بستگی دارد. این استاد دانشگاه افزود: برای مثال کالاهای وارداتی مصرفی به صورت صد درصد به نرخ ارز وابستگی دارند. از سوی دیگر کالاهایی که در داخل هم تولید میشوند بسته به اینکه چقدر از مواد اولیه آنها از طریق واردات تامین میشود به نرخ ارز وابستگی دارند اما مابقی کالاها و خدمات به دلیل اثر افزایش هزینهای که نرخ ارز بر روی قیمتهای عمومی و هزینه زندگی و دستمزدها دارد، بهصورت غیرمستفیم از نوسانات نرخ ارز متاثر میشوند. بنابراین با در رفتن فنر ارزی، تورم باز هم افزایش پیدا میکند و بخشی از فاصله یک به یک با رشد نقدینگی جبران میشود.
مردم تورم را در زندگی خودشان لمس میکنند
وی درباره ادعای مهار تورم درحالی که از ابتدای دولت نرخ دلار از ۲۶ تومان به ۳۵ تومان رسید، گفت: گمان نمیکنم دولت چنین ادعایی داشته باشد چراکه مردم تورم را در زندگی خودشان لمس میکنند و گزارشهایی رسمی که از مرکز آمار و بانک مرکزی درباره تورم میدهند به ویژه درباره برخی از اقلام که مصرف روزانه مردم هستند نشاندهنده تورم است و تورم خود را در این اقلام نشان میدهد. این گزارشها بیانگر این است که تورم به شدت وجود دارد و در زندگی مردم تاثیرگذار بوده و اساسا چنین ادعایی مبنی بر اینکه تورم کنترل شده به نظر نمیرسد که ادعای درستی باشد. این ادعاها بیشتر درباره کنترل پایه پولی بوده و اعلام میشود که بانک مرکزی در کنترل پایه پولی موفق عمل کرده که معتقدم اگر در این زمینه موفق بوده باشه باید نتیجه آن در مهار تورم ببینیم که تا به امروز چنین چیزی دیده نشده است.
موتور رشد نقدینگی خاموش نشده است
اگرچه در طول زمان ممکن است با نوسانات نرخ ارز مواجه باشیم و اگر اقتصاد قویتر و پول ملی تقویت شود که البته در سالهای گذشته این اتفاق به ندرت افتاده یا اینکه انتظارات به طور خوشبینانهای تغییر پیدا کند و از سوی دیگر انتظارات نسبت به نرخ ارز فروکش کند و یا اینکه دسترسی بانک مرکزی به ارز تسهیل شود که بتواند ارز بیشتری را تزریق کند، مجموع این عوامل میتوانند منجر به تقویت پول ملی کشورمان و کاهش نرخ ارز شوند. در این شرایط کاهش قیمت ارز میتواند بهطور مستقیم و غیرمستقیم روی هزینههای تمامشده کلیه کالا و خدمات اثر بگذارد و به طور قطع این بازگشت بر قیمتها تاثیر گذار خواهد بود اما باید توجه داشت که در اقتصاد و به طور معمول قیمتها به سمت پایین چسبندگی دارند به این معنا که به راحتی به همان اندازه و همان سرعتی که افزایش پیدا کرده کاهش پیدا نمیکنند اما رشد نرخ متوقف میشود. از آنجایی که موتور رشد نقدینگی خاموش نشده، ممکن است رشدهای بعدی نقدینگی اثر کمتری بر روی افزایش قیمتها داشته باشد و تا مدتی میتوان با قیمتهایی که کمی کاهشی شدهاند یا نسبتا ثابت شدهاند مواجه باشیم تا اینکه تحولات بعدی نتیجه را معلوم کند.
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان