تجارت : در شرایط تحریم که بسیاری از درآمدهای ایران به دلیل مشکلات پولی و بانکی با کشورهای جهان دست نیافتنی است، توجه به ظرفیت داخلی اهمیت ویژهای پیدا میکند. از آنجا که ظرفیت های داخلی مغفول مانده، برای تامین هزینههای سنگین اقتصادی ناچار هستیم از ظرفیت هایی همچون مالیات استفاده کنیم. همین امر باعث شده تا مالیات ستانی در صدر دستورالعمل ها قرار بگیرد. امروزه انواع مالیات به اشکال گوناگون مطرح است که هر کدام از این موارد درآمدزایی قابل توجهی برای دولت دارد، اما به نظر می رسد همچنان با کسری بودجه رو به رو هستیم و باید برای تامین هزینه ها، همچنان بر مالیات ها بیفزاییم. اما برای آنکه بتوان مالیات گرفت، نیاز به ابزارها و بهانه های جدید است، ابزاری اکنون تحت عنوان مالیات بر عایدی سرمایه در مجلس به تصویب رسید.
دستگاه مالیات ستانی
شاید گمان کنیم مالیات ستانی درآمد صرف است اما دستگاه عریض و طویلی برای دریافت مالیات وجود دارد و هر چقدر که برای مالیات ستانی روش جدید انتخاب می شود، بخشی در سازمان امور مالیاتی مسئول دریافت آن می شود که در نتیجه منجر به استخدام نیرو و هزینه های ساختمان و اداره می شود. یکی از مواردی که برای مالیات بر عایدی سرمایه مطرح می شود، هجوم نقدینگی سرگردان در بازار است که منجر به تورم در یک بخش از اقتصاد و چالش آفرینی برای کشور میشود. از سوی دیگر نقدینگی در هر کجا که سود بیشتری داشته باشد، لانه می کند. بنابراین یک زمان شاهد بحران دلار، زمان دیگر بحران سکه و طلا، در مقطعی چالش مسکن و روز دیگر سیاه بازار خودرو را شاهد هستیم. برای آنکه جلوی واسطهگری و دلالی گرفته شود، مالیات بر عایدی سرمایه تعریف شد. این مالیات به نوعی است که افراد نمی توانند به سرعت در زمینه ملک، خودرو، طلا و… خرید و فروش داشته باشند. کسانی که این خرید ها را انجام می دهند، می بایست حداقل یک سال مورد خریداری شده را نگهداری کنند، در غیر این صورت می بایست ۳۰ تا ۴۰ درصد مالیات بابت این نقل و انتقال کمتر از یک سال به دولت بپردازند.
تاثیر مالیات بر بورس
آنتچه در توجیه مالیات بر عایدی سرمایه مطرح میشود، انتقال نقدینگی به بخش های مولد کشور از جمله بورس است. البته از هنگامی که کلیات مالیات بر عایدی سرمایه در صحن علنی مجلس تصویب شد، شاهد رونق بازار بورس هستیم، به نوعی که در مدت دو روز رشد ۴۷ هزار واحدی شاخص را مشاهده می کنیم. این رشد برای فعالان بازار بورس امیدوارکننده است و کارشناسان این عرصه معتقد هستند که سرمایه داران برای ترس از دست رفتن نقدینگی ناشی از پرداخت مالیات در بازارهای دیگر، به بورس هجوم آورده اند.
ابهامات دریافت مالیات
اگرچه این قانون مالیات بر عایدی سرمایه میتواند مانع نقل و انتقال های صوری و کسب درآمدهای دلالی شود، اما نکتهای که در این بین مفعول می ماند، پیشامدها، ضرورتها و اتفاقاتی غیرقابل پیشبینی است. فردی که خانه ای دارد و یکباره پسرش تصمیم می گیرد ازدواج کند یا برای دخترش خواستگار می آید و این فرد ناچار به فروش خانه و جایگزین کردن آن با خانه های کوچکتر برای تامین هزینه های مرتبط می شود. نکته دیگر اینکه امکان دارد فرد یکباره دچار بیماری یا چالشی شود که نیاز داشته باشد حتی یک هفته بعد از خرید، ملک یا خودرو را در بازار بفروشد. بنابراین باید راهکاری برای حل این معضل اندیشیده شود تا مبادا عدهای محق، متضرر دلالان و واسطه ها شوند.
جزییات مالیات بر عایدی سرمایه
آنچه قرار است به اجرا دربیاید این است که املاک در صورت نگهداری کمتر از یکسال مشمول ۴۰ درصد مالیات بر عایدی سرمایه میشوند که با نگهداری بیش از یکسال، سالانه سه واحد درصد از نرخ مالیات بر عایدی سرمایه کم میشود و از سال دوازدهم به بعد با نرخ ثابت چهار درصد مشمول مالیات میشوند.همچنین، نگهداری انواع خودرو در کمتر از یکسال معادل ۳۰ درصد مشمول مالیات میشود و در صورت نگهداری بیش از یکسال، سالانه ۱۰ واحد درصد از نرخ کم و مالیات مربوطه از سال چهارهم به بعد با نرخ ثابت صفر درصد محاسبه میشود.از سوی دیگر، نگهداری سایر داراییهایی (طلا، ارز، جواهرآلات و…) که مشمول مالیات بر عایدی سرمایه هستند با نگهداری کمتر از یکسال معادل ۳۰ درصد، با نگهداری بیش از یک تا دو سال سالانه ۲۰ درصد و بیش از دو سال معادل ۱۰ درصد مالیات می پردازند.
طرح دور از عدالت
در این زمینه، کارشناس اقتصادی با بیان اینکه مالیات بر عایدی سرمایه برای کنترل سوداگری افراطی یک ابزار کارآمد است گفت: از آنجا که اقتصاد ایران سالیان سال درگیر سوداگری افراطی است، مالیات بر عایدی سرمایه بسیار برای آن کمک کننده است. وحید شقاقی شهری گفت: مالیات بر عایدی سرمایه برای اینکه قابلیت اجرا داشته و به عدالت نزدیک باشد، باید از دو شرط برخوردار باشد که یکی ملاک قرار دادن کسر تورم از خالص عایدی سرمایه برای مالیات ستانی و دیگری تصاعدی شدن نرخ مالیات بر عایدی دارایی با کاهش زمان نگهداری آن است. به عبارت دیگر، هر چه قدر سرمایه در دورههای زمانی کوتاهتری مبادله شود، باید نرخ مالیات عایدی حاصل از آن سرمایه نیز تصاعدی باشد.وی افزود: اگر طرح مجلس به این دو شرط توجه نکرده باشد، از نظر عدالت محوری و عقلانیت اقتصادی مشکل دارد.
پرداخت مالیات بدون سود
بررسی ها نشان می دهد مردم برای حفظ ارزش پول خود مقابل افسارگسیختگی تورم، سرمایههای خود را وارد بازارها میکنند که با وجود همین تورم، این افراد سود آنچنانی از سرمایه خود نمیبرند که بخواهند بابت این سود، مالیاتی بدهند.از سوی دیگر، از آنجا که طبق بودجه سالجاری، درآمدهای نفتی و مالیاتی دولت چندین برابر افزایش یافته است و در این زمان هیچ کدام از بازارهای مالی نسبت به تورم ۴۰ درصدی بازدهی مناسبی ندارند، چه لزومی دارد مالیاتی تصویب شود که فقط بر مردم فشار بیشتری وارد میکند تا این نوع مالیات ستانی از عدالت محوری دور شود. البته، درست است که باید اضافه شدن پایههای مالیاتی جدید چون مالیات بر خانههای خالی و لوکس و عایدی سرمایه را به فال نیک گرفت اما با توجه به تعداد قابل توجهی از معافیتها و فراریان مالیاتی در اقتصاد کشورمان، باید بیشتر از قبل بر هدفگذاری پایههای مالیاتی جدید، مشمولان و نرخهای آنها در شناسایی فراریان از مالیات و دلالان تاکید شود نه اینکه در این زمینه، مردم نقره داغ شوند.
اقتصاد نیازمند واقعی سازی
آنچه امروزه با ابزارهای مختلف سعی می کنیم انجام دهیم، برخورد چکشی با مشکلات اقتصادی است. اگر اقتصاد ایران ثبات داشته باشد و بر کار واقعی و تولید سالم متکی شود، نیازی به استفاده از ابزارهای قهرآمیز نیست. متاسفانه امروزه جذابیت تولید در کشور ما برای سرمایهگذار به اندازهای ناچیز است که بازار دلالی را رقم زده است. بی شک باید به این چالش ها پایان داد و به جای آن که با استفاده از ابزارهایی همچون مالیات بر عایدی جلوی دلالی را بگیریم، بهتر است با سالم سازی فضای تولید به این مهم بپردازیم. این اشتباه بسیار بزرگی است که اجازه دهیم عده ای فرصت طلب کار واسطه گری کنند و دولت از آنان مالیات بگیرد. این تفکری رابین هودی است که تاثیری بر اقتصاد ندارد.
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان
