ستاره صبح : حساب ذخیره ارزی باهدف تبدیل عواید ناشی از فروش نفت و گاز، میعانات گازی و فراوردههای نفتی به ثروتهای ماندگار، مولد و سرمایههای زاینده اقتصادی در دولت خاتمی تأسیس شد. مجموع درآمد نفتی دولت خاتمی حدود ۱۲۰ میلیارد دلار بود که در پایان این دولت، ۱۵ میلیارد دلار در صندوق ذخیره ارزی وجود داشت. حساب ذخیره ارزی سپس به صندوق توسعه ملی تغییر نام داد. از سال ۱۳۸۴ تا سال ۹۲ در دولت احمدینژاد حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیارد دلار درآمد ارزی حاصل شد که پس از پایان این دولت ۱۸ میلیارد دلار به عنوان موجودی در صندوق باقی ماند. در این ارتباط مهدی غضنفری، رئیس هیئت عامل صندوق توسعه ملی با اشاره به افزایش سرمایه صندوق دبی به بیش از یک هزار میلیارد دلار و سرعت بالای رشد صندوق نروژ و چین، گفت: صندوق ایران یک صندوق ۱۵۰ میلیارد دلاری است که حدود ۱۰۰ میلیارد آن توسط دولتها برداشتشده و حدود ۴۰ میلیارد نیز تسهیلات پرداخت کرده است و ۱۰ میلیارد از آن باقی مانده است.وی پیشنهاد داد تا صندوق توسعه ملی به صندوق ثروت ملی تبدیل شود. در ادامه گزیده نظرات وی را میخوانید.
اعمال مفاهیم نادرست حکمرانی نادرست
رئیس هیئت عامل صندوق توسعه ملی در همایش ملی اقتصاد هوشمند و توسعه مالی، بابیان اینکه دانش حکمرانی برای اداره صندوق در بین مقامات نقص داشته و از صندوق آسیب دیده است، گفت: بهطورمعمول کشورهای نفتخیز از منابع نفتی و سایر کشورها نیز از دیگر منابع خود توانستهاند صندوق ثروت ملی تأسیس کنند که برخی کشورها این منابع را در بودجه جاری، برخی در بخش توسعه و برخی نیز برای نسلهای آتی حفظ میکنند.
مفاهیم هوشمند
مهدی غضنفری پیشنیاز هوشمند سازی اقتصاد را هوشمند کردن مفاهیم دانست افزود: مفهوم اقتصادی که بر اساس آن حساب ذخیره ارزی تأسیس شد به درستی تبیین نشد و هماکنون نیز صندوق توسعه ملی با چالش مواجه است. نکته قابلتوجه اینکه بیشترین نقش بر عهدۀ حکمرانان و حسابرسانی است که با کامپیوترهای هوشمند ممکن است به اعمال مفاهیم نادرست با سرعت بیشتری دامن بزنند.
چالش مفهومی بین تولید و توسعه
وی با اشاره به طولانی شدن دوره ساخت و استمهال در پروژههایی که از صندوق وام دریافت کردهاند، گفت: مشکل اساسی در این طرحها چالش مفهومی بین تولید و توسعه است.برخی تولید را مقدس دانسته و در مقابل از بازپرداخت وام خودداری میکنند درحالیکه ما به دنبال توسعه هستیم و مفهوم این دو متفاوت است و منابع صندوق در بخش تولید نباید رسوب کند زیرا منجر به توسعه نمیشود و ضد تولید است، یعنی توسعه از تکرار منابع در تولید شروع میشود نه از رسوب منابع در یک یا چند طرح تولیدی.
بن بست در بازار انرژی
غضنفری بابیان اینکه برخی پروژههای نفت و گاز با وجود رسیدن به مرحله بهرهبرداری برای بازپرداخت منابع صندوق استنکاف داشته و برخی نیروگاهها نیز به علت وجود مشکلات از درک درست مفاهیم اقتصادی ازجمله عدم ساماندهی بازار انرژی به بنبست خوردهاند، گفت: وقتی نیروگاهی، انرژی را به قیمت پایین میفروشد نمیتواند منابع را برگرداند؛ بنابراین مسیر توسعه نیروگاهها کند یا متوقف میشود؛ در اینجا نیز دو مفهوم تولید و توسعه به جای هم بکار رفته است. در حکمرانی اقتصادی ، یکی از مشکلات تعریف نادرست مفاهیمی است که منجر به توسعه میشود، ازجمله بازار انرژی که تعریف نادرست آن موجب کند شدن توسعه حوزه نیروگاهی شده است.
مقایسه صندوق ایران با صندوقهای
دیگر کشورها
غضنفری ابتدا باید استراتژیها هوشمند باشد و سپس تاکتیکها و ابزارها؛ مقایسۀ صندوق با صندوقهای ثروت ملی جهان هشداردهنده است زیرا متوسط نرخ بازده آنها حدود ۶ درصد بوده،اما متوسط نرخ بازگشت سرمایه صندوق توسعه ملی صفر بوده است که نشان میدهد بعد از ۱۰ سال در عمل صندوق کوچکشده و اگر مسیر استهلاک منابع ادامه یابد، صندوق بهطور کامل از بین میرود و به جای صندوق هزارمیلیاردی برای نسلهای آینده در عمل چیز زیادی باقی نمیماند.
تنها صندوقی که در دنیا تسهیلات میدهد، صندوق توسعه ملی ایران است!
رئیس هیئت عامل صندوق توسعه ملی با اشاره به فعالیت بیش از ۱۰۰ صندوق ثروت ملی در جهان، گفت: بر اساس مقایسه تطبیقی تفاوتهای چشمگیری بین حکمرانی صندوق توسعه ملی و برخی از صندوقهای ثروت ملی دیده میشود و آنها رفتار هوشمندتری نسبت به ما دارند که به راحتی میتوان از آنها الگوبرداری کرد؛ تنها صندوقی که در دنیا تسهیلات میدهد، صندوق توسعه ملی ایران است و صندوق توسعه ملی در حوزه نفت در کشورهای نفتی حضور ندارد درحالیکه بسیاری صندوقها در سایر کشورهای نفتی در حوزه نفت و توسعه میدانها نفتی حضور دارند.
ضرورت تشکیل صندوق ثروت ملی
رئیس هیئت عامل صندوق توسعه ملی بابیان اینکه باید صندوق توسعه ملی را به صندوق ثروت ملی تبدیل کنیم، افزود: امیدوارم این مفهوم برای کسانی که برنامه هفتم توسعه را تدوین میکنند به درستی تبیین شود که طبق اساسنامه ممکن است به همۀ اهداف نرسیم یعنی هوشمندی لازم شکل نگیرد؛ بنابراین مجبوریم برای تبدیل صندوق توسعه ملی به صندوق ثروت ملی، برخی اصلاحات قانونی را انجام دهیم.
نفت سرمایه است نه ثروت
غضنفری با تأکید بر ورود کلیه درآمدهای نفتی و گازی کشور به صندوق و تزریق سود حاصل از سرمایهگذاری این منابع به بودجه کشور افزود: هماکنون سه مفهوم اصلی در کشور دچار اختلاط معانی شده و موجب نا هوشمندی در حکمرانی صندوق شده است که اولین آنها تفاوت میان مفهوم سرمایه و ثروت است؛ در چهل سال گذشته سرمایه با ثروت اشتباه گرفتهشده و از نفت به عنوان ثروت یادشده و همۀ آن صرف بودجه شده و مازاد آن به صندوق رفته و دولتها هر زمان که نیاز داشتهاند از آن برداشت کردهاند درحالیکه نفت سرمایه است نه ثروت و کسی از سرمایه برای مخارج خود استفاده نمیکند؛ بلکه از سود سرمایهگذاری آن استفاده میکند و چنانچه این قاعده مهم طی ۱۰ سال گذشته در صندوق اجرا میشد؛
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان
