چاپ و نشر : آمارها نشان میدهد، هماکنون پنج هزار چاپخانه با ۵۰ هزار اشتغال در کشور ایجاد شده که نشان میدهد چنانچه به آن توجه لازم شود میتواند علاوه بر اشتغالزایی بیشتر در حوزه صادرات در منطقه نیز راهبردهای مناسبی را در پیش بگیرد.
از سوی دیگر بررسیها نشان میدهد، در حوزه چاپ در ازای ۸۰ درصد واردات ۱۵ درصد صادرات داریم ۸۵درصد از شیرینیهای سنتی، آبمیوه و لبنیات ماندگار با بستههای وارداتی صادر میشود
نظرسنجیها گویایی این امر است که دلیل بروز برخی مشکلات در این حوزه بخصوص بهرهمند نشدن چاپخانهها از تسهیلات بسته حمایتی رونق تولید دولت بوده است. این که صنعت چاپ زیر مجموعه وزارت صنعت و معدن و تجارت باشد استقبال بسیاری از فعالین صنعت چاپ را به همراه داشته است.
صادق استاد میرزایی رئیس هیئتمدیره شرکت چاپ مطبوعاتی بامشاد سبز و مدیرعامل چاپخانه ناز رنگ به گفتگو نشستهایم و پیچ وخم چالشهای موجود در صنعت چاپ را مورد بررسی قرار دادیم که در ادامه از نظرتان میگذرد.
مشکلات حوزه چاپ بهواسطه واگذاری برخی فعالیتها در بین دو وزاتخانه صنعت و ارشاد اسلامی دوچندان شده و دغدغههای فراوانی را برای اهالی چاپ و نشر به همراه داشته است نظر شما در مورد واگذاری وظایف چیست ؟ و راهکارهایی که میتواند چالشهای موجود را کاهش دهد در اجرای چه مواردی میدانید ؟
بدیهی است وقتی یکسری قوانین و اختیارات یک وزارتخانه بعد از گذشت دهها سال به وزارتخانه دیگری انتقال مییابد در ابتدای کار با مشکلات بیشتری هم در بخش اجرایی مواجه میشویم .
اینکه این تصمیم را آیا کارشناسان زبده و دلسوز گرفتهاند و به چه منظور چنین تصمیمی گرفتهشده است هنوز در پشت پرده ابهامات بسر میبرد یا بهتر بگوییم برای اهالی این صنعت مهم کشور ابهامات فراوانی ایجاد شده است.
در مدتزمانی که این اختیارات بهطور مطلق در دست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود همیشه مدیرانی در مسند کار قرار داشته و دارند که بهطور کل از حوزه این صنعت به دور بودهاند ولی مجبور بودهاند وظایف و قوانین محول شده را انجام دهند. وظایف و قوانینی که از سوی کارشناسان زبده این صنعت نبوده و اجرایش هم به همین ترتیب است !
برای همین این صنعت همیشه با چالشهای بزرگی روبرو بوده است و با وسعت گرفتن این صنعت در سطح کشور مشکلات آنهم به همان اندازه وسیعتر شده است .
البته بهظاهر امر وزارت ارشاد خود را متولی و حامی این صنعت میدانسته است و حمایتهایی را به این بخش از قبیل تائید تسهیلات با سود درصد پایین و برگزاری روز صنعت چاپ و بزرگداشت آن، همچنین به وجود آوردن دانشکده علمی کاربردی چاپ نشان داده است . ولی در باطن قضایا بهگونهای به بخش اجرایی سپردهشده است که بهتر بود چنین حمایتهایی صورت نمیگرفت !
پرداخت و واگذاری وامهای کلان با سود درصد پایین به افرادی خاص که بعضی از آنها کارمندان همان وزارت خانه بودهاند و چاپخانههای بزرگ بناکردهاند.
برگزاری روز صنعت چاپ با هزینه صدها میلیون تومان نزدیک به یک میلیارد تومان که نه همایشان هزینه را در خود گنجانده بوده است و نه نیازی بوده است که چنین هزینههایی برای صنعت چاپ از پا افتاده در بخش تولید بشود و فقط رضایت عدهای خاص را پوشش دهد .
دانشکده علمی کاربردی که نه رئیس و نه معاون هیچکدام تحصیلات عالیه چاپ را نداشتهاند و هیچگاه نتوانستند بار علمی و فنی و اعتبار مدارک ارائهشده از سوی آن دانشگاه را افزایش دهند، که نتیجه آن خروجی فارغالتحصیلانی از این رشته بود که در بخش اجرایی چیزی نزدیک به صفر بودهاند ولی روزمهکاری و عملی و نمرات پایانی امتحانات آنان از بهترین نمرات درج گردیده است!
چهبسا که سوژه مناسب و خوبی شد برای بسیاری از کارمندان وزارت ارشاد که بهآسانی مدرک مهندسی لیسانس چاپ را از آن دانشکده دریافت کنند و توسط آن بتوانند پستهای بالاتری را در وزارتخانه بگیرند و همچنین پوششدهنده قانون حداقل مدرک تحصیلی لیسانس برای دریافت مجوز نشر بشود و از کاغذهای سوبسیدی آن بتوانند بهره ببرند.
این مدیران بیکفایت لطمههای بزرگی را در بخش ورود ماشینهای زیر مدل این صنعت هم زدند و باعث شدند ایران تبدیل به گورستان ماشینهای فرسوده و از رده خارج هم بشود.
تا جایی که این اختیارات از ید وزارت ارشاد درامد و به وزارت صنعت و معدن انتقال یافت. آیا این جابجایی معنا و مفهومش این است که کارمندان وزارت معدن قانونمندتر و کارشناستر از کارمندان وزارت ارشاد هستند ؟ بعید میدانم تا زمانی که رشته کار در دست افراد کارشناس زبده و دلسوز نباشد شرایط بر همین منوال خواهد بود و تنها عنوانش متفاوت خواهدشد. جالب اینجاست که تمامی مدیران چون هرچند سال جابجا میشوند همهی مشکلات جاری را بر سر پیشینیان میاندازند .
اینکه وزارت خانهای بر مسند کار باشد و بتواند از قوه خود جهت بهینهسازی یک صنعت استفاده کند بسیار خوب است، بهشرط آنکه حداقل انجمنی از کارشناسان زبده و دلسوز بهطور ثابت دخیل اجرای قوانین حضورداشته باشند و مسئولیتهای آتی آن قوانین را به مدتزمان طولانی به عهده بگیرند .
کارشناسانی که از صنعت و قوانین حاکم در این بخش مطلع باشند و بتوانند از راهکارهای مدرن و بهروز این صنعت را بومیسازی کنند تا چرخه این صنعت بگردش دربیاید .
نشستها و هماندیشیهایی که اخیراً در صنعت چاپ شکلگرفته است میتواند راه کارها و رویکردهای مناسبی را در پی داشته باشد؟ سمتوسو دهی به این صنعت با چه رویکردهایی در اولویت است ؟
عمدتاً نشست و هماندیشی کاری بسیار خوب و تحسینبرانگیز است و خطر درصد تصمیماتی که اشتباه گرفته میشود کمتر میشود. ولی متأسفانه در نشستهای اخیر از بهترین کارشناسان زبده و دلسوز استفاده نشده است و نشستها بیشتر جنبه تبلیغاتی و استفادههای جانبی داشته است. به همین جهت هم میبینیم که بعد از انجام این نشستها و حضور دهها تن حتی یک تصمیم منطقی و کارشناسی شده که به بخش اجرایی سپرده شود اتخاذ نگردیده است .
چهبهتر بود بجای دعوت از دهها تن بهعنوان کارشناس به این هماندیشی و نشستها ! حتی سه نفر را انتخاب یا دعوت مینمودند، از کارشناسان زبده و دلسوزی که با تکنولوژی روز و نوع سیستم و آموزش کشورهای صنعتی مطلع باشند و بتوانند با ارائه راهکارهای خود این صنف را متحول سازند .
حل مشکلات از سوی دولت و مجلس با چه رویکردهایی تأثیرگذار بر حل مشکلات خواهد بود ؟
برای رفع مشکلات صنعت چاپ و صنایع وابسته آن دولت و مجلس نقش بسیار مهمی را میتوانند ایفا کنند چراکه برای انجام تصمیمات نوین و سپردن آن به بخش اجرایی، نیاز به تغییرات قوانین از سوی مجلس و نهایتاً دولت راداریم.
تصمیمات اگر به بهترین شکلگرفته شود و در چارچوب منطق باشد و مسئولین متوجه آن شوند که این تصمیمات تأثیرات مثبتی را در بهبود و پیشرفت این صنعت به وجود خواهد آورد، بعید میدانم مخالفتی داشته باشند و احتمال بسیار زیادی میدهم که حمایت خوبی هم از سوی مجلس و دولت بشود .
متأسفانه مسئولین فعلی صنعت چاپ، مشکلات این صنعت را فقط در بخش پرداخت مالیاتها میبینند و همیشه با همین موضوع به سراغ مسئولین دولتی سطح بالا رفتهاند و هیچگاه به دنبال راه و چارههای بنیادین این صنعت نبودهاند .
پیشبینی شما از وضعیت بازار کار چاپ و نشر در ماههای اخیر چگونه است ؟
بازار کار در کلیت در دست بخش دولتی هست و حتی کارهایی که یک مقدار از سود خوبی میتواند برخوردار باشد و یا روتین باشد بخش دولتی روی آن همدست میگذارد و به سمت خود جذب میکند .
مقدار درصد ناچیزی که به بخش خصوصی سپرده میشود، پوششدهنده کل چاپخانههای بخش خصوصی نیست و مدتهاست که اکثریت چاپخانهها از پرکاری درآمدهاند .
با توجه به این نوع بازار کار و تولید، سرمایهگذار و چاپخانهداران بخش خصوصی که همهروزه میبایستی با مشکلات گوناگونی دست و پنجه نرم کند نه تنها دست به سرمایهگذاری نوین در این بخش نمیزند بلکه عده زیادی هم روحیه خود را برای حفظ و نگهداری کارگاه خود ازدستدادهاند. این وضعیت نابسامان در بخش خصوصی میتواند متناوب باشد و گه گاهی از روزهای سال را کمی چاپخانهدار را امیدوار کند ولی به طور کلی مجموع خرج و مخارج در چارچوب منطق و بازده سرمایه و سود آوری تولید نیست. برای خروج از این بحران اتخاذ تصمیمات کارشناسی نوین در بخش سطح نخست مدیریتی ضروری است .
کاغذ و تحولات ارزی چه تأثیری بر صنعت چاپ گذاشته و پیش بینی میشود شاهد چه تغییراتی در قیمت کاغذ باشیم ؟
عدم ثبات واحد پول کشور و سقوط دایمی آن تأثیر عمدهای بر روی افزایش قیمت کالاهای وارداتی و نهایتاً هم کالاهای تولید داخل میگذارد.
بارها تجربه کردهایم که هرگاه ارزش واحد پول ایران سیر نزولی پیدا کرد و ارزش ریال سقوط کرد، صنعت چاپ هم با آن افول کرد. این کاهش ارزش اگر بیشتری از حد معمول بوده باشد فروشندگان و واردکنندگان از فروش عمده اجناس، خودداری کردهاند تا روند سیر نزولی واحد پول ایران آهستهتر و یا حتی ثابت شود. آنچه که چاپخانهدار برای مایحتاج خود نیاز دارد، تقریباً همه و همه بستگی مستقیم به قیمت ارز مخصوصا دلار، دارد. ولی آنچه که بابت اجرت از دست مردم و سفارشدهندگان دریافت میکند ریال است .
هیچگاه قیمت اجرت کار نتوانسته است بلافاصله همگام باقیمت ارز خود را در تغییر و تحول قرار بدهد و به تناسب ارزش با ریال برسد. برای همین هم بخش تولیدی با رکود کار و خرج بیشتر از دخل مواجه میشود که تداوم آن میتواند هر کارگاهی را به ورشکستگی مطلق برساند .
یکی از بزرگترین مواد مصرفی ناشرین و تولیدکنندگان و چاپخانهها انواع کاغذ و مقواهای وارداتی است. نوسان قیمت این اقلام و تداوم روند افزایش تصاعدی آن برای مدت زمانی که بازار ارز از تلاطم خارج نشده است را با کمبود و به نوعی فقدان آن در بازار مواجه میکند. این، عامل بزرگی برای جلوگیری از تولید است .
هرگاه بازار ارز از حالت تلاطم خارج شود و ثبات برای تجار مسجل گردد، آنگاه محصولات به طور عمده وارد بازار میشوند. البته باقیمتهای نجومی جدید و ناشرین و سفارشدهندگان میبایستی قیمتهای تمامشده خود را بر اساس قیمتهای جدید محاسبه کنند و قیمتگذاری روی اجناس بر اساس نسبت دلار و ریال صورت میگیرد./خبرنگار:انسیه بغدادی
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان
