اسکناس :بررسی اخباری که در خصوص افزایش بودجه سال آینده منتشر میشود نشان میدهد با وجود اظهارات وزیر اقتصاد مبنیبر اینکه باید سهم صادرات نفت خام در اقتصاد کاهش پیدا کند، نه تنها برنامهای برای کاهش وابستگی به نفت در دستور کار دولت نیست بلکه به نظر میرسد میزان صادرات نفت خام و میعانات در لایحه بودجه سال بعد حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز تعیین شده و این مساله نشان میدهد دولت برنامه مشخصی برای ورود به اقتصاد بدون وابستگی به نفت ندارد. به گزارش اسکناس، اقتصاد ایران بهشدت به نفت و صادرات نفتی و جذب سرمایهگذاری خارجی و نیز واردات و صادرات وابسته است و وابستگی اقتصاد ایران به نفت میتواند باعث تکانهای اقتصادی شدید و منفی شدن رشد اقتصاد ایران در سالهای آینده شود، اتفاقی که در سالهای گذشته هم شاهد آن بودیم. احسان خاندوزی، زمانی که به مسند وزارت اقتصاد نشست تاکید کرد که اگرچه بخش نفت و گاز یکی از مزیتهای اقتصاد ایران بوده و خواهد بود، اما سیاست دولت فعلی، کاهش وابستگی اقتصاد ایران به نفت است. او گفته بود: «همچنان بر افزایش ظرفیت نفت و گاز برای رشد تولید داخل اقتصاد ایران تمرکز خواهیم داشت اما هدف گذاری ایران این است که بتواند از نفت و گاز به عنوان موتور و پشتیبانی برای رشد سایر بخشهای اقتصادی استفاده کند.» او در تبیین سیاستها و اقدامات دولت در زمینه کاهش وابستگی بودجه به نفت نیز، گفته بود: «تلاش ما این است که زنجیرهها و حلقههای پایین دستی حوزه نفت و گاز در کشور توسعه پیدا کند به نحوی که بتوانیم با ارزش افزوده بیشتری در بخشهای پالایشی و پتروشیمی، محصولات را صادر کنیم و در نتیجه سهم صادرات نفت خام در اقتصاد کاهش پیدا کند، بدون اینکه اقتصاد ایران هدف گذاریهای خود را در زمینه توسعه نفت و گاز از دست بدهد.» به عقیده او، «آن چیزی که اقتصاد ایران را آسیبپذیر میکند و به حوزه عملکرد وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز بیشتر مرتبط است، وابستگی بودجه دولت به صادرات نفت و گاز است و هر قدر بتوانیم این وابستگی بودجه دولت را کم کنیم، یعنی سهم درآمدهای غیرنفتی را افزایش دهیم، آن وقت حتی در صورت تحریم یا بروز مشکلات خارجی، دولت در ایفای وظایف اقتصادی خود دچار مشکل نخواهد شد.»
پول فروش نفت را جایگزین خلق سرسامآور نقدینگی میکنیم
با وجود این، بهادری جهرمی اخیرا اظهار کرد که دولت بنا دارد پول فروش نفت را جایگزین خلق سرسامآور نقدینگی کند، این موضوع حاکی از آن است که اولا سرسامآور نقدینگی به دلیل محدودیت ناشی از فروش نفت رخ داده است و دیگر اینکه دولت به افزایش وابستگی به صادرات نفت افتخار میکند. استناد به آمار و ارقام ناشی از افزایش درآمدهای نفتی در حالی است که سالیان طولانی مقامات ایران بر تلاش بابت کاهش وابستگی به نفت تاکید کردهاند. فرار از خامفروشی و یافتن مسیرهایی برای کاهش وابستگی به نفت، در همه سالیان گذشته از سوی مقامات رسمی و روسای جمهوری پیگیری شده است اما در یک سال اخیر بارها وزرای امور اقتصادی و دارایی، وزیر نفت و سایر وزرا به این نکته استناد کردهاند که ایران در صادرات نفت به توفیقاتی دست یافته است. در عین حال در آستانه تقدیم لایحه بودجه به مجلس شورای اسلامی، اخباری حاکی از آن است که که نه تنها برنامهای برای کاهش وابستگی به نفت در دستور کار دولت نیست بلکه پیشبینیهای صورت گرفته دلالت بر این دارد که میزان صادرات نفت خام و میعانات در لایحه بودجه سال بعد حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز تعیین شده است. این مساله نشان میدهد دولت برنامه مشخصی برای ورود به اقتصاد بدون وابستگی به نفت ندارد و صادرات نفت، هر چند در شرایط تحریمی ، همچنان یکی از مهمترین منابع قابل اتکای دولت برای تامین بودجه است.
ایران تحت سیطره اقتصاد نفتی قرار دارد
در این زمینه وحید شقاقی اقتصاددان، به ریشههای وابستگی اقتصاد ایران به نفت پرداخت و افزود: حدود ۱۱۴ سال است که ایران تحت سیطره اقتصاد نفتی قرار دارد، اولین تحریمها هم در زمان ملی شدن صنعت نفت از سوی بریتانیا به ایران تحمیل شد که در آن زمان مصدق با اقداماتی چون تنظیم نظام مالیاتی برای کاهش نابرابری، فروش اوراق و شرط صادرات کالای لوکس در ازای واردات کالای لوکس کشور را اداره کرد و در این دوره نرخ تورم در نهایت به ۱۴ درصد رسید؛ از سال ۵۲ تا ۵۷ معادل میانگین سالی ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد نفتی داشتیم. این وابستگی به نفت و پس از آن واردات بیرویه کالا و رشد نقدینگی و عدم بهرهبرداری بهینه از نفت بعد از انقلاب هم ادامه داشت و در واقع دولتها نتوانستند از درآمد نفت عبور کنند. وی در ادامه اظهار کرد: اقتصاد ما در دهه ۹۰ شاهد شدیدترین تحریمها بود و در کنار آن به دلیل گذاشتن همه تخممرغها در سبد برجام نتوانستیم از فرصتها به خوبی استفاده کنیم. شقاقی با بیان اینکه دهه پیش رو دهه حساسی است و برای عبور از آن به عقلانیت برای اصلاحات اساسی در اقتصاد نیاز داریم، تصریح کرد: دهه پیش رو تحریمها ادامه خواهد داشت. امیدوارم خداوند به ما عقلانیت بدهد که دست به اصلاحات ساختاری در اقتصاد بزنیم در غیر این صورت دهه سختی خواهد بود .
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان
