چاپ و نشر : خیابان حافظ؛ خیابانی که اگر چه نام بزرگ ترین شاعر ملی ایران را یدک می کشد اما در آن قلب یکی از حساس ترین مراکز اقتصادی کشور می زند: تالار شیشه ای بورس تهران؛ جایی که فعالان اقتصادی امید دارند سرانجام روزی تبدیل به قطب مهمی برای تامین سرمایه شرکت ها شود و تا دیگر تولیدکنندگان برای گرفتن تسهیلات از بانک ها کفش آهنین به پا نکنند. اما آیا با وجود این اهداف رویایی فعالان عرصه صنعت چاپ با بازار سرمایه آشتی خواهند کرد و شرکت چاپ و افست از غربت و تنهایی حضور در بورس تهران بیرون خواهد آمد؟
اگر سری به سایت رسمی بورس تهرانtsetmc.com بزنید خواهید دید که در زیرمجموعه گروه انتشار، چاپ و تکثیر تنها نماد یک شرکت را درج کرده است: چافست! ما با وجود حضور ده ها شرکت ریز و درشت در صنعت چاپ چرا هیچ یک از آن ها تمایلی به حضور در بورس تهران ندارند و تنها شرکت افست است که تن به این موضوع داده است؟
برای دریافتن این موضوع ابتدا باید برویم به سراغ وضعیت صنعت چاپ در ایران. در چند سال اخیر بسیار از وضعیت نامناسب و بغرنج تولید در کشور گفته می شود؛ وضعیتی که فعالان عرصه چاپ هم با آن دست و پنجه نرم می کنند و در شرایط سخت دست اندازهای بی مورد به حیات خود ادامه می دهند.
حال و هوای صنعت چاپ از عینک تحلیلگر بنیادی
عنایت پورسیف، کارشناس بازار سرمایه و تحلیلگر بنیادی در این باره به ما می گوید: صنعت چاپ و نشر ایران صنعت رشد یافته ای نیست. تدوین کنندگان سند چشم انداز جایگاه صنعت چاپ ایران را در منطقه در رتبه اول پیش بینی کرده اند اما در عمل اتفاقی که افتاده این است که ایران در رتبه پنجم ایستاده است. این موضوع را باید با توجه به گستردگی اقتصاد ایران در نظر بگیرید. اقتصادی با قد و قواره اقتصاد ما نیازمند محصولات چاپ و نشر بیشتری است تا اقتصادهای کوچکی مانند عراق، کویت، امارات و… اما در عمل می بینیم که ما در رتبه پایین تری از برخی اقتصادهای کوچک منطقه ایستاده ایم.
وی افزود: البته وقتی همه صنایع کشور در حال درجا زدن هستند نمی توان از صنعت چاپ انتظار داشت که شق القمر کند. صنعت چاپ و نشر ما در استفاده از بازارهای منطقه ای و فرامنطقه ای هم خوش ندرخشیده است. آمارهای رسمی حکایت از آن دارد که میزان صادرات این صنعت کمتر از ۱۰ درصد است.
پورسیف ادامه داد: از نظر وضعیت رشد یافتگی صنایع مرتبط با چاپ و نشر هم این صنعت از وضعیت متعادلی برخوردار نیست. در حال حاضر به دلیل این که صنعت چاپ نمی تواند نیازهای صنایع مختلف را در امر چاپ بسته بندی پشتیبانی کاملی کند، تولیدات کشور در این زمینه با خلاء رو به روست. در واقع بازار داخلی ما بازار بکری است و انواع محصولات چاپی مورد نیاز است اما با این وجود به دلیل این که صنعت چاپ ما قادر به پاسخگویی به این نیازها نیست واردات جای آن را در اقتصاد کشور گرفته است.
یک رشته میان صنعتی
وی تاکید کرد: صنعت چاپ یک صنعتی است که با صنایع بسیاری در ارتباط است. اگر صنعت چاپ ما به بلوغ برسد می تواند اثرگذاری بر بسیاری از رشته های تولیدی و اقتصادی داشته باشد. در حال حاضر عدم بلوغ صنعت چاپ موجب شده است تا در بسیاری از موارد اقتصاد کشور با خام فروشی محصولات ارزنده ای مانند زعفران رو به رو شود در صورتی که با اتحاد صنعت چاپ تکامل یافته و بسته بندی ارزنده می توان زعفران ایرانی را که به نام زعفران اسپانیایی در بازارهای جهانی به فروش می رود، به نام ایران در بازارهای جهانی عرضه کرد.
البته سخنان این کارشناس بازار سرمایه در مورد نقاط ضعف بازار سرمایه در حالی است که بسیاری از صنایع حاضر در بازار سرمایه با مشکلات فراوان و مشابهی رو به رو هستند اما با این وجود در این بازار حضور دارند.
پورسیف در پاسخ به این پرسش می گوید: صنایع فراوانی هستند که از این ضعف مهم رنج می برند اما با این وجود در بورس حضور دارند علت آن هم این است که در بورس تنها شرکت های قدرتمند نباید حضور پیدا کنند همین که شرکتی دارای استانداردهای لازم برای حضور در بورس باشد می تواند در این بازار اقدام به انتشار سهام نماید. ما در حال حاضر شرکت های کوچک خانوادگی را داریم که در بورس تهران حضور دارند و اتفاقا بازدهی مناسبی هم برای سهامداران خود داشته اند.
حلقه مفقودشده
حمید فریور، کارشناس صنعت چاپ هم در این باره به خبرنگار ما گفت: صنعت چاپ به شدت نیازمند بازنگری در ساختار خود است. مهم ترین کاری که باید در این عرصه انجام شود سرمایه گذاری در ماشین های جدید است. در این میان تاکید من بر تغییر ساختار در گام اول جدی است. این تغییر باید در کلیت ساختار اداری، مدیریتی، ارتباط این صنعت با دولت و میان اتحادیه ها صورت گیرد تا صنعت چاپ بتواند از شرایط موجود خارج شود و به رشد و شکوفایی در خوری برسد.
وی افزود: باید نگاه ما به این صنعت نگاهی مبتنی بر صنعت مادر یا فراصنعتی باشد که صنایع گوناگون با آن در ارتباط هستند و به آن نیاز دارند. زمانی که این نگاه در مسئولان ما در خود فعالان صنعت چاپ شکل بگیرد می تواند برنامه ریزی هایی متناسب با این دیدگاه صورت بگیرد.
بزگ ترین مجموعه های ما در مقابل کشوری مثل ترکیه هیچ نیستند و صنعت چاپ ما با مشکلات فراوانی در این عرصه رو به رو است. مقیاس بزرگی این صنعت را باید در تاثیر گذاری آن جستجو کرد نه تعداد ماشین آلات آن و غیره سازو کارهای بهره برداری، برنامه ریزی و… است که این بزرگی را تعیین می کند.
وارد بازار سرمایه شدن سازوکاری دارد که باید با قوانین حاکم بر صنعت چاپ باید همخوانی داشته باشد. مشکل عدم حضور صنعت چاپ در این بازار سرمایه همان قوانین است. باید بسترهای لازم را به گونه ای ایجاد کرد که فعالان این عرصه مشتاق به حضور در بازار سرمایه شوند. در حال حاضر قوانین در این باره تشویقی نیست و انگیزه کافی به فعالان صنعت چاپ برای حضور در بازار سرمایه را نمی دهد.
شرکت های چاپ چگونه می توانند وارد بورس شوند؟
سخنان فریور در حالی است که تحلیلگران بازار سرمایه اعتقاد دارند که شرکت های چاپ حتما نباید در قد و قواره شرکت افست باشند تا در بورس حاضر شوند. شاید بخش مهمی از این مشکل این باشد که اساسا فعالان این صنعت از مزایای حضور در بازار سرمایه اطلاع دقیقی ندارند. برای این منظور این شرکت ها می توانند با تقدیم درخواستی در این باره به سازمان، از آن ها بخواهند تا با اعزام مشاور در چند و چون این ماجرا قرار گرفته و از نحوه ورود به بازار سرمایه و مزایایی که می توانند از آن برخوردار شوند اطلاع کسب نمایند. از جمله این مزایا می توان به معافیت های مالیاتی چشمگیر و کسب سرمایه از راه عرضه سهام اشاره کرد. البته یک نکته مهم در این میان وجود دارد و آن موضوع تطبیق این شرکت ها با قوانین سازمان بورس است. از جمله این قوانین وضعیت حقوقی شرکت های چاپ است. بر اساس قانون تنها شرکت هایی که سهامی عام هستند می توانند در بازار سرمایه حضور یابند یا این که حداقل باید برای تغییر وضعیت حقوقی از سهامی خاص به سهامی عام اقدام کرده باشند تا بتوانند در بازار حضور یابند. این تبدیل وضعیت از طریق افزایش سرمایه صورت می گیرد.
تنها شرکت حاضر در بورس در چه وضعیتی قرار دارد؟
شرکت چاپ افست شاید خوش شانس ترین شرکت صنعت چاپ است که توانسته با استفاده از امتیازاتی در قد و قواره شرکتی در خور بازار سرمایه ایران ظاهر شود. اگرچه سهام این شرکت در چند روز گذشته با افت و خیزهایی رو به رو بوده است اما با این وجود وضعیت اندیکاتور استوک استیک نشان می دهد که اصلاح کوتاه مدت این سهم به پایان خود نزدیک می شود و با رسیدن سهم به حمایت مهم ۷۱۷ تومان، این امید وجود دارد که دوباره سهم به سمت وضعیت صعودی خود بازگردد. از نظر موج شماری هم سهم در محدوده موج سوم صعودی است که بخش مهمی از آن را تکمیل کرده است بنابراین انتظار می رود در میان مدت، سهم با اصلاح ۳۰ تا ۴۰ درصدی مواجه شده و سپس از این مرحله موج پنج صعودی بزرگ خود را آغاز خواهد کرد. چیزی که روند صعودی چافست را در هفته های گذشته سرعت داده است، فصل مهرماه و نیاز بازار به کتاب های درسی است. توالی زمانی صعودهای سهم نشان می دهد که همواره در محدوده های زمانی نزدیک به مهر ماه سهم واکنش صعودی نشان داده است که می تواند نشات گرفته از افزایش تولید فصلی سهم باشد. چافست با ۲۰۰ میلیون سهم از جمله شرکت های با بازدهی مناسب در بازار سهام است که سهامداران حرفه ای همواره بخشی از سهم این شرکت را در پرتفوی خود نگاه می دارند و به عنوان یک سرمایه گذاری مطمئن به آن می نگرند. چیزی که بر ارزندگی این سهم می افزاید وضعیت فروش آن است. بررسی این موضوع نشان می دهد که افست در سال ۹۴ به دلیل اجرای پروژه های جدید از خیزش خبی در این بخش برخوردار بوده است که در نمودار فروش دیده می شود.
اما نکته مهم این است که شرکت افست که از سال ۶۵ در بورس تهران حضور دارد و از قدیمی ترین های این بازار است که تاکنون توانسته از مزایای حضور در بورس استفاده کند. اما آیا چند دهه تنهایی چافست در گروه چاپ بازار سرمایه، همچنان ادامه دار خواهد بود؟ به نظر می رسد که مدیران بازار سرمایه هم می توانند با برگزاری نشست های مشترکی با فعالان صنعت چاپ بر این روند نقطه پایانی بگذارند و آن ها را تشویق به حضور در این بازار نمایند.
تدوین کنندگان سند چشم انداز جایگاه صنعت چاپ ایران را در منطقه در رتبه اول پیش بینی کرده اند، اما در عمل اتفاقی که افتاده این است که ایران در رتبه پنجم ایستاده است
با بسته بندی ارزنده می توان زعفران ایرانی را که به نام زعفران اسپانیایی در بازارهای جهانی به فروش می رود، به نام ایران در بازارهای جهانی عرضه کرد.
صنعت چاپ به شدت نیازمند بازنگری در ساختار خود است
مشکل اساسی این است که فعالان این صنعت از مزایای حضور در بازار سرمایه اطلاع دقیقی ندارند
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان