آفتاب یزد: علی بیگدلی، استاد تاریخ و روابط بینالملل در گفتگو با آفتاب یزد، نشست چهارجانبه ایران، روسیه، ترکیه و سوریه را بررسی میکند
این امکان که چین در برقراری موازنه در غرب آسیا وارد بازیهای پنهان شده باشد بعید نیست اما کمک بحران جدید از سوی پکن حتماً بعید است!
« ایران و عربستان میتوانند نقش بسیار پررنگتر از همیشه ایفا کنند و این نزدیکی و رفع اختلاف در شکلگیری نظام بینالملل نوین در منطقه خاورمیانه و غرب آسیا میتواند بسیار مؤثر باشد.»
آفتاب یزد ـ رضا بردستانی: یک استاد تاریخ و روابط بینالملل در گفتگو با آفتاب یزد ضمن سخت دانستن توافق مابین مسکو، آنکارا، تهران و دمشق تأکید کرد: « این چهار کشور چارهای جز توافق ندارند اما بازنده ی اصلی این توافق حتماً ایران خواهد بود!
علی بیگدلی با بررسی نقاط اختلاف و اشتراک کشورهای روسیه، ترکیه، ایران و سوریه افزود:« این که روسیه تلاش میکند ترکیه وارد خاک سوریه نشود یک بخش ماجرا است اما فشار اسرائیل بر مسکو مبتنی بر خروج نیروهای ایرانی از خاک سوریه است و چندان مشکلی با حضور نیروهای ترکیهای ندارد!»
>عربستان؛ بازیگری پنهان اما تأثیر گذار!
علی بیگدلی در ادامه ی این گفتگو با اشاره به روابط تازه گرمتر شده ی ریاض و مسکو بر سر مباحث اقتصادی به ویژه نفت به آفتاب یزد میگوید: « اگر چه عربستان و ترکیه در راستای حل اختلافات موجود و حرکت به سوی روابطی صمیمانه گام بر میدارند اما مانعی به نام اخوان المسلمینی بودن اردوغان و مخالفت شدید قطر با بازگشت سوریه به اتحادیه عرب باعث خواهد شد تا ملاحظات علیحدهتری بر این نشستهای چهارجانبه با حضور ایران، روسیه، ترکیه و سوریه سایه بیندازد.»
این استاد دانشگاه اگرچه معتقد است در نهایت هم سوریه به جهان عرب بازخواهد گشت هم چهار کشور مورد اشاره بر سر موضوع سوریه به توافق خواهند رسید اما تأکید میکند:«در این میانه روسیه از قدرت نفوذ خود در سوریه به نفع ایران استفاده نخواهد کرد و در نهایت این احتمال که به تهران برای خروج نیروهایش از سوریه فشار بیاورد چندان بعید نیست اما نکته ی قابل تأمل، مهم بودن سوریه از نظر ژئوپلیتیک برای تهران است از آن جهت که علاوه بر سرمایه گذاریهای گستردهای که در خاک سوریه انجام داده، خروج از سوریه به نوعی مترادف با قطع ارتباط ایران با حزب الله خواهد بود که منطبق بر خواست تل آویو است و قطعاً ایران به این سادگیها تن به این مسئله نخواهد داد.»
علی بیگدلی در تشریح کاملتر این موضوع اما به مسئله ی عادی شدن روابط ایران و عربستان اشاره کرده، میافزاید: در این میانه، ایران برخلاف ترکیه هم با قطر روابط گرمتری دارد هم در تلاش است تا اختلافات خود با عربستان را کاهش دهد که این موضوع میتواند بر وزن ژئوپلیتیکی ایران در سوریه بیفزاید که خودِ این مسئله نیز یک اما و اگر بزرگی دارد!»
وی تأکید میکند:« اگر به سفر فیصل بن فرحان به سوریه دقت کرده باشید متوجه خواهید شد تأکید عربستان بر خروج تمامی نیروهای خارجی از خاک سوریه و حفظ تمامیت ارضی این کشور است پس میتوان نتیجه گرفت هر آن ممکن است بین کشورهای دخیل در بحث سوریه توافقهای پیدا و پنهانی صورت بگیرد که لحظهای غفلت میتواند عواقب تلخی به دنبال داشته باشد.»
>عراق پیوست، سوریه هم خواهد پیوست
علی بیگدلی در ادامه ی این گفتگو گریزی هم به تلاشها برای بازگرداندن سوریه و عراق به اتحادیه ی عرب زده میگوید: « پیوستن عراق به اتحادیه ی عرب تقریباً مراحل پایانی خود را طی میکند و باید آن را موضوعی تمام شده دانست اما در موضوع سوریه، مخالف قطر و مواضع ترکیه در قبال سوریه میتواند اندکی موضوع را پیچیده کند.»
وی خاطرنشان میکند: « با آن که آمریکا موافق حفظ ثبات و آرامش در منطقه ی خاورمیانه است زیرا نمیخواهد و نمیتواند مثل گذشته در این منطقه حضور داشته باشد اما بر سر توافقات به انجام رسیده یا در حال انجام قطعاً آمریکاییها ملاحظات خود را خواهند داشت. آمریکا با روسیه در جنگی علنی است، اختلافاتی با ترکیه و اردوغان دارد و رابطهاش با تهران هم که نیازی به تحلیل ندارد اما در موضوع سوریه، آمریکاییها همچون روسها با دخالت آشکار ترکیه و ورود به خاک سوریه و احداث پایگاه نظامی قطعاً مخالف هستند ضمن آن که آمریکا در موضوع سوریه بازی دوگانهای را دنبال میکند؛ از یک سو دست از حمایت از کردهای سوریه و عراق بر نمیدارد از سویی دیگر حواسش به آنکارا هست در این میان ترکیه در برزخی به نام مسکو و واشنگتن گیر افتاده که هم نمیتواند چشم بر روابط خود با کاخ سفید ببندد هم نمیخواهد فاصلهای در روابطاش با مسکو ایجاد شود پس تنها نقطهای که میتواند وزنه را به نفع ترکها سنگینتر کند پا پس کشیدن از شمال سوریه و عراق با گروییهایی است که آنکارا انتظار دارد!»
>مسئله ی کردها و ترکیه حل ناشدنی است
این استاد دانشگاه در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به دغدغه مهم و اصلی آنکارا بر سر حضور کردهای مخالف دولت مرکزی در ترکیه به آفتاب یزد گفت: « مسئله ی اصلی و تقریباً حل ناشدنی، حضور کردهای مخالف ترکیه در شمال عراق و سوریه است. ترکیه همچنان به خط حائل سی کیلومتری میاندیشد اما دولت اسد و مقامات سیاسی روسیه و آمریکا تحقیقاً با این مسئله مخالفت خواهند کرد حال میماند نوع و نحوه ی برخورد آنکارا با این مسئله که پیچیدگیهای خاص خودش را خواهد داشت.»
این استاد دانشگاه میافزاید:« اگرچه میدانیم ترکیه و آمریکا بر سر موضوع هواپیماهای جنگی اف ـ ۳۵ به مشکل برخوردهاند اما حرکتهای اخیر کاخ سفید مبنی بر تحویل قطعات حساس
اف ـ ۱۶ حکایت از آن دارد که آمریکاییها آن چنان هم راغب به از دست دادن ترکیه و متمایل شدن بیشتر این کشور به سمت روسها نیستند اما در موضوع کردها این احتمال که آمریکا با آنکارا همراهی کند بسیار بعید است!»
>چین، بازیگری مرموز اما محتاط
علی بیگدلی استاد تاریخ و روابط بینالملل دانشگاه در بخش پایانی این گفتگو در مواجهه با این پرسش که احتمال دخالت چین به نفع طرفهای درگیر در بحث سوریه تا چه اندازه است و این دخالت بیشتر به نفع کدام کشور تمام خواهد شد؟ به آفتاب یزد گفت: « در این که چین خواهان حفظ ثبات و آرامش در خاورمیانه است هیچ تردیدی وجود ندارد اما در مورد بازیهای پنهان با توجه به روابط استراتژیکی که با روسیه دارد و با توجه به سرمایه گذاریهای انجام شده در عربستان و امارات به نظر میرسد بازیگری چین به گونهای است که موازنه ی طرفینی حفظ شود.»
بیگدلی با تأکید بر این مسئله که:«مطمئنم چینیها به بحران زایی کمکی نخواهند کرد!» بیان میکند: « چند مسئله ی مهم در این رابطه وجود دارد؛ اول این که اساساً چینیها نگاه شان به خاورمیانه بیشتر از ابعاد سیاسی، در برگیرنده ی منافع اقتصادی است پس تنش در دستور کار چینیها نخواهد بود. ثانیاً با تغییراتی که نظام بینالملل نوین شاهد آن است طبیعتاً پکن خواهان نقش و سهم بیشتری در خاورمیانه خواهد بود چون از مسیر خاورمیانه، خواهان نزدیک شدن به مدیترانه و اروپا است پس اگر بازیگریهایی انجام شود که کشور یا کشورهایی متضرر شوند حتماً پیچیده و مرموزانه انجام خواهد شد. ثالثاً با توجه به بحران اوکراین و مسائل انتخاباتی در ترکیه، بحث بر سر سوریه و کل خاورمیانه مابین این چهار کشور و کشورهای دیگر آن قدر پیچیده است که سر درآوردن از آن به این سادگیها نیست.»بیگدلی با اشاره به نشست چهارجانبه ی مورد بحث بدون حضور آمریکا که عملاً امکان پذیر هم نیست خاطرنشان میسازد:« حضور و عدم حضور آمریکا به صورت علنی چندان مهم نیست اما این کشور به دنبال رفع تنش در منطقه با ملاحظات قابل تأملی به این نشست نگاه خواهد کرد اما علاقه مندیهای آمریکا در بحث سوریه و منطقه ی غرب آسیا قطعاً با علاقه مندی ترکیه، ایران، روسیه و سوریه تفاوت دارد.»این استاد دانشگاه در نهایت با چشماندازی روشن و مثبت، به این نکته اشاره میکند که: « با وجود همه ی اختلافات و متنوع بودن دیدگاه ها، هیچ چارهای جز به توافق رسیدن باقی نمیماند!»
>ایران و عربستان میتوانند
علی بیگدلی در بخش پایانی این گفتگو با ابراز خوشحالی در تلاش برای عادی شدن روابط تهران و ریاض اظهار میکند: « رفع اختلاف بین ایران و عربستان میتواند بسیاری از گرهها را باز کند.»
این استاد دانشگاه تأکید میکند:« ایران و عربستان میتوانند نقش بسیار پررنگتر از همیشه ایفا کنند و این نزدیکی و رفع اختلاف در شکلگیری نظام بینالملل نوین در منطقه ی خاورمیانه و غرب آسیا میتواند بسیار مؤثر باشد.»این تحلیلگر مسائل بینالملل با تأکید بر تشتت در نظام بینالملل که لازمه ی شکلگیری نظام بینالملل نوین است بر این نکته دست میگذارد که:«وضعیت سیاست بینالملل در جهان هیچگاه به این اندازه آشفته و سردرگم نبوده است و این یعنی لحظهای غفلت میتواند خسارات جبران ناپذیری بر جای گذارد!»
روابط عمومی شرکت تعاونی لیتوگرافان